أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

237

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

كه ما ايمان آورديم به آنچه به تو فرستاده‌اند يعنى قرآن و به آنچه پيش از تو فرو فرستاده‌اند از توراة و انجيل و كتب متقدّمان به اين دعوى كه ميكنند ميخواهند كه بحكومت پيش طاغوت شوند و ايشان را فرموده‌اند تا بطاغوت كافر شوند تا اين طاغوت كيست ؟ حسن بصرى گفت : مراد از آيت منافقان‌اند بحكومت پيش بتان ميرفتند و طاغوت بت است سدّى گفت و قتاده كه : مراد بطاغوت ابو بردهء كاهن است منافقى را با جهودى حكومتى افتاد جهود گفت : پيش محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رويم منافق گفت : بنزديك ابو برده رويم مقاتل گفت : جهود گفت : بنزديك محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رويم كه او رشوه نستاند منافق گفت : پيش كعب اشرف رويم خداى تعالى اين آيت فرستاد ابو اسحاق ثعلبى در تفسير خويش آورده است كه جهود الحاح كرد پيش رسول رفتن رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى جهود حكم كرد بر منافق چون بيرون آمدند منافق گفت : بيا تا بحكومت پيش عمر رويم برفتند جهود عمر را گفت : بدانكه ميان ما حكومتى بود پيش محمّد رفتيم و او حكم كرد اكنون او راضى نيست به حكم محمّد گفت : پيش تو آئيم در من آويخت و الحاح كرد عمر منافق را گفت : چنين است كه او ميگويد ؟ - گفت : همچنين است عمر گفت : هم اكنون يك ساعت توقّف كن در خانه رفت و تيغ بر گرفت و بيرون آمد بر گردن منافق زد و سرش جدا كرد ؛ جهود بگريخت ، عمر گفت : اين حكم منست بر كسى كه او بر حكم خدا و رسول راضى نباشد ، و از محمّد باقر و جعفر صادق عليهما السّلام روايت كرده‌اند كه اين آيت بر عموم است هر حاكمى را كه بخلاف حقّ حكومت كند و از امير المؤمنين على عليه السّلام روايت است كه او گفت : كلّ حاكم يحكم به غير قولنا اهل البيت فهو طاغوت « 1 » ؛ هر حاكم كه نه بر گفتار ما حكم كند كه اهل البيت‌ايم او طاغوت بود آنگه اين آيت بر خواند [ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ ] آنگه گفت : بخداى كه كردند و بحكومت بنزديك طاغوت شدند و گمراه گردانيد ايشان را شيطان و ازين امّت نجات نيافتند الّا ما و شيعهء ما و غير ايشان هالك شدند ؛ هر كه ايشان را نشناسد لعنت خداى برو باد ، آنگه حقّ تعالى و تقدّس فرمود كه [ وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ] چون گويند ايشان را كه : بيائيد به آنچه خداى فرو

--> ( 1 ) - نزديك بمضمون اين روايت است آنچه نيز از ائمه عليهم السلام به اين دو عبارت ديگر نقل شده « كلما لم يخرج من هذا البيت فهو باطل » و « كلما لم يخرج من هذا البيت فهو زخرف » .